PANKREAS KANSERİ
Pankreas kanseri, sindirim sistemi organı olan pankreasın hücrelerinden gelişir ve genellikle agresif seyirli bir kanser türüdür. Dünya genelinde önemli bir ölüm nedenidir çünkü çoğu vaka geç evrede belirti verir. Tümörlerin büyük kısmı pankreasın kanallarını döşeyen hücrelerden köken alır.
Alt Türler
- Pankreas Duktal Adenokarsinomu (PDAC): En sık görülen ve en agresif tiptir. Genellikle KRAS, TP53, CDKN2A, SMAD4 mutasyonlarıyla ilişkilidir.
- Nöroendokrin Tümörler (pNET): Daha nadir ve daha yavaş ilerleyebilen bir grup tümördür. Hormon üreten hücrelerden gelişir.
- Pankreasın Nadir Tümörleri: Acinar hücreli karsinom, solid psödopapiller tümör gibi daha az görülen alt türleri içerir.
Pankreas kanseri, genetik değişiklikler ve çevresel faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkar. Sigara, kronik inflamasyon ve DNA tamir mekanizmasındaki bozukluklar kanser gelişimini kolaylaştırır. PDAC tipinde KRAS mutasyonları neredeyse evrenseldir ve tümör oluşumunda temel rol oynar.
Risk Faktörleri
- Sigara (en güçlü risk faktörlerinden biri)
- Obezite
- Tip 2 diyabet
- Kronik pankreatit
- Ailede pankreas kanseri öyküsü
- Genetik sendromlar (BRCA2, PALB2, STK11, CDKN2A mutasyonları)
- İleri yaş
- Yoğun alkol tüketimi (pankreatit üzerinden risk artırır)
Belirtiler
Hastalık uzun süre sessiz kalabilir. Ortaya çıktığında genellikle:
- Üst karın veya sırt ağrısı
- İştahsızlık ve kilo kaybı
- Sarılık (özellikle baş kısmı tümörlerinde)
- Bulantı, hazımsızlık
- Açıklanamayan diyabet başlangıcı
- Açık renkli dışkı ve koyu idrar
Korunma
- Sigaranın bırakılması
- Sağlıklı kilo ve aktif yaşam
- Alkol tüketiminin azaltılması
- Kronik pankreatit ve diyabetin etkin yönetimi
- Aile öyküsü olan bireylerde genetik danışmanlık ve tarama programları
