BAŞ BOYUN KANSERLERİ
Baş ve boyun kanserleri; ağız, dil, dudak, orofarinks (boğazın üst bölümü), hipofarinks, larinks (gırtlak), burun boşluğu, sinüsler ve tükürük bezleri gibi bölgelerdeki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir kanser grubudur. Bu bölgelerdeki tümörlerin büyük kısmı skuamöz hücreli karsinom tipindedir ve genellikle mukozayı etkileyen uzun süreli hasarla ilişkilidir.
Hastalığın gelişiminde en önemli faktörler sigara ve alkol kullanımı, buna ek olarak HPV enfeksiyonu (özellikle tip 16), kötü ağız hijyeni, bazı mesleki kimyasal maruziyetler, kronik irritasyon ve bağışıklık sistemindeki zayıflık gibi unsurlardır. HPV pozitif orofarinks kanserleri son yıllarda belirgin şekilde artmakta ve biyolojik olarak daha farklı bir seyir göstermektedir.
Belirtiler bölgeye göre değişiklik gösterse de en sık: uzun süren boğaz ağrısı, ses kısıklığı, yutma güçlüğü, boyunda ele gelen kitle, ağız içinde iyileşmeyen yara, kulak ağrısı, burun tıkanıklığı veya kanama, açıklanamayan kilo kaybı gibi şikâyetler görülür. Bu belirtiler sıklıkla basit enfeksiyonlarla karıştırıldığından tanı gecikebilir.
Korunmada sigara ve alkolün bırakılması, HPV aşısı, iyi ağız ve diş hijyeni, mesleki koruyucu önlemler ve özellikle uzun süren boğaz/ağız şikâyetlerinin gecikmeden değerlendirilmesi önemlidir. Erken tanı, tedavi başarısı ve yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır.
