KANSERDE EVRELEME

Kanserde evreleme, tümörün vücutta ne kadar yayıldığını, hangi bölgeleri tuttuğunu ve hastalığın biyolojik davranışını belirlemek için yapılan sınıflandırmadır. Evre, tedavi yaklaşımını ve hastalığın seyrini belirleyen en kritik unsurlardan biridir.

Modern onkolojide en yaygın kullanılan sistem TNM Evreleme Sistemidir.

1) TNM Evreleme Sistemi

  • T (Tümör)

Primer tümörün boyutunu ve yakın dokulara yayılımını ifade eder.
Örneğin:

  • T1: Küçük ve sınırlı tümör
  • T2–T3: Daha büyük veya çevre dokulara ilerlemiş
  • T4: Komşu organ veya yapılara invazyon

Her organın kendi özgün T kriterleri vardır.

  • N (Lenf Nodları)

Kanserin bölgesel lenf bezlerine yayılımını gösterir.

  • N0: Lenf nodu tutulumu yok
  • N1–N3: Tutulan lenf nodu sayısı veya yerleşimine göre artan yayılım

Lenf nodu tutulumu birçok kanserde prognozu belirgin biçimde etkiler.

  • M (Metastaz)

Kanserin uzak organlara yayılıp yayılmadığını ifade eder.

  • M0: Uzak metastaz yok
  • M1: Metastaz var (akciğer, karaciğer, kemik, beyin vb.)

2) Evre 0 – IV Arası Genel Sınıflandırma

TNM sonuçları bir araya getirilerek hastalığın Evre 0’dan Evre IV’e kadar genel durumu belirlenir:

  • Evre 0 (Karsinoma in situ): Henüz invazyon yok; en erken evre.
  • Evre I: Tümör küçük ve sınırlı; lenf nodu tutulumu yok.
  • Evre II: Tümör daha büyük olabilir; bölgesel ilerleme sınırlıdır.
  • Evre III: Lenf nodu tutulumu belirgin veya lokal ileri hastalık.
  • Evre IV: Uzak organ metastazı vardır.

Not: Bazı kanserlerde özel evreleme sistemleri kullanılır (ör. lenfomada Ann Arbor, jinekolojik kanserlerde FIGO, çocukluk çağı tümörlerinde farklı sistemler). Ancak erişkin solid tümörlerde en yaygın sistem TNM’dir.

3) Evrelemenin Amacı

  • Tedaviyi seçmek (cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, immünoterapi)
  • Prognozu tahmin etmek
  • Tedavi yanıtını ve nüks riskini değerlendirmek
  • Klinik araştırmalar için hastaları doğru sınıflara ayırmak

Evreleme, modern onkolojide tedavinin “yol haritasını” belirleyen temel basamaktır.